Tekst: Natasja Lazoe

Drie decennia FotoFestival Naarden

Sinds 1989 wordt (tweejaarlijks) in de vesting van Naarden het FotoFestival georganiseerd. Na 30 jaar is het festival uitgegroeid tot het belangrijkste fotofestival van Nederland. Toonaangevend, compleet, kwaliteit en vernieuwing zijn sleutelwoorden die het FotoFestival Naarden kenmerken. De context van de historische vestingstad lijkt extra betekenis aan de foto’s te geven.

 

Historisch vestingstadje

Van bovenaf is het een plaatje. De zeer fotogenieke, stervormige en in Europa best behouden gebleven vestingstad Naarden staat met prachtige luchtopnames in menig naslagwerk en studieboek. Centraal gelegen in Nederland is het een ideale bestemming voor geschiedenisliefhebbers. Vestingwallen, bastions, grachten en kanonnen spreken tot de verbeelding. En wie door de vesting wandelt over de knobbelige stenen van de smalle straatjes of juist de buitenrand kiest en het Waterliniepad volgt, ademt de sfeer in van vervlogen tijden waarin Naarden een hoofdrol vervulde in onze verdedigingswerken.

 
Naarden Vesting - FotoFEstival Naarden

Naarden Vesting vanuit de lucht

Het eerste FotoFestival Naarden

       

Deze militaire hoofdrol speelt Naarden allang niet meer. Vestingsteden hebben die defensieve rol verloren, maar kunnen nog altijd een prachtig decor opleveren voor andere doeleinden. Dat idee zal ook bij fotograaf Pim Westerweel postgevat hebben toen hij het fotofestival in Arles (Frankrijk) bezocht en zag hoe deze historische stad toneel bood aan fotokunst en extra betekenis aan de foto’s leek te geven.

Niet lang daarna wist hij voldoende mensen om zich heen te verzamelen en te enthousiasmeren om zulks ook in Naarden te organiseren. Met onder andere Dick Breebaart, Hans van Blommenstein en Jozé Rutten in zijn team, kon in 1988 de Stichting Fotofestival Naarden opgericht worden en was het eerste fotofestival in 1989 een feit.

Toen nog compleet nieuw en in het stadium van ‘Laten we een evenement in het leven roepen, waarbij we professionele fotografen en liefhebbers en geïnteresseerden in fotografie bijeen brengen, met elkaar in gesprek brengen en van elkaar laten leren en genieten.’

Het programma werd samengesteld met individuele exposities van gerenommeerde fotografen in zeer uiteenlopende genres, samengestelde exposities waarin ook jong aanstormend talent en studenten van academies konden participeren en een retrospectief. Dat is inmiddels dertig jaar geleden en Naarden is als gastheer van vijftien festivals uitgegroeid tot de fotostad van Nederland.

 

30 Jaar FFN, 16 festivals

Jimmy Nelson - FotoFestival Naarden

Ni Vanuatu Men © Jimmy Nelson, exposant FFN 2015

Het festival heeft in de beginjaren wat aan bekendheid moeten winnen en is gaan groeien. In 1989 werd het in de nazomer georganiseerd, maar voor de volgende edities kreeg de lente de voorkeur. Het werd een steeds vertrouwder beeld, eens in de twee jaar in het voorjaar: mammoetfoto’s aan de vestingwallen bij de Amsterdamse Poort, de Utrechtse Poort en De Doorbraak, die een invitatie vormden voor de andere tentoongestelde werken. Deze waren verspreid door de vesting op uiteenlopende locaties zowel buiten als binnen te bezichtigen: in de Grote Kerk, het stadhuis, het stadskantoor, zowel het Comenius- als het vestingmuseum, de Gele Loods, de Vestingschool, verschillende galerieën, bastions en kelders, het Spaanse Huis en meer.

De succesformule van de eerste expositie keerde in de daaropvolgende edities terug, al werd het streven wel meer en meer rond een bepaald thema te werken. De thema’s waren liefst geënt op gebeurtenissen uit de actualiteit, maar werden breed ‘ingekleurd’.

Natuurlijk spreekt het ene thema meer tot de verbeelding dan het andere. Dat bleek ook wel uit de wisselende populariteit van de verschillende edities. De Thema’s ‘Made in Holland’ van 2005 en ‘Let’s face it’ (vooral portretfotografie) van 2011 vielen heel goed bij het publiek. Andere thema’s die de fotografen hebben geïnspireerd, waren onder andere Visies op Rusland, Toleranties, Erfgenamen van de 20e eeuw, het landschap voorbij, kunst in uitvoering, 99 jaar Nederlandse fotografie, Overmacht, The beauty of the Beast en – recenter – China-Naarden, Emoticon, Water, water! En Right here, right now.

 

Digitale techniek

In dertig jaar tijd heeft niet alleen het festival, maar ook het medium fotografie nogal een evolutie doorgemaakt. Waar eerst analoog de enige optie was en rolfilm, de gevoelige plaat en de doka de plaats waar de resultaten zichtbaar werden, is fotografie digitale tijdperk in gedenderd. Fotobewerking, high speed fotografie en resultaat beoordelen op de plaats van schieten – het fotografieproces is compleet veranderd. Via internet en social media is een foto snel gepubliceerd en kan het publiek bijna direct genieten. Maar digitale techniek heeft fotografie in de basis niet veranderd. Fotografen blijven op zoek naar het maken van juist die beelden die mensen roeren. Het heeft fotograferen wel toegankelijker gemaakt voor de groep mensen die zich niet waagden aan een ingewikkelde camera.

De activiteiten die het festival altijd organiseert, zijn daarin meegegroeid en ook amateurfotografen kunnen participeren in diapresentaties, lezingen, workshops. Bijvoorbeeld in oude procedés, maar ook smartphone fotografie, symposia, portfolio reviews, boekenmarkt, meet&greets, veiling en tijdschriftenmarkt.

Al deze exposities en activiteiten hebben zoveel beeld opgeleverd, dat er een bibliotheek mee te vullen is. Met een terugblik in een artikel doe je dus nauwelijks recht aan de prachtige collectie die is opgebouwd. Hier bieden wij slechts een zeer kleine greep uit het rijke aanbod.

 

FFN 2011 –  Let’s face it – portraits of Dutch photography
Flokje van Lith - FotoFestival Naarden

Levana © Flokje van Lith 

Rahi Rezvani - FotoFestival Naarden

Nospheratu © Rahi Rezvani

Ingrid Baars - FotoFestival Naarden

Afrique 5 © Ingrid Baars

Martin Roemers - FotoFestival Naarden

Alf Lockhart © Martin Romers

Alice Wielinga - FotoFestival Naarden

Cixi © Alice Wielinga

 

FFN 2013 – Don’t stay here – Dutch photographers on the move  
Bas Losekoot - FotoFestival Naarden

Urban Millennium © Bas Losekoot

Milette Raats - FotoFestival Naarden

Lynn © Milette Raats

Vivian Keulards - FotoFestival Naarden

Laurel and Ernie © Vivian Keulards

Katharina Pöhlmann - FotoFestival Naarden

Wangerooge © K. Pöhlmann

Jak Beemsterboer - FotoFestival Naarden

Missing © Jak Beemsterboer

 

FFN 2015 – Water, water!
Anton Rijsdijk - FotoFestival Naarden

Rubino Zuid Afrika © Anton Rijsdijk

Ernst Coppejans - FotoFestival Naarden

Madarbunia Bangladesh © Ernst Coppejans

Carla Kogelman - FotoFestival Naarden

Nat © Carla Kogelman

Kadir van Lohuizen - FotoFestival Naarden

Where will they go © Kadir van Lohuizen

Gideon Mendel - FotoFestival Naarden

Drowning World © Gideon Mendel

 

FFN 2017 – Right here, right now!
Andrea van Steensel - FotoFestival Naarden

Concentratie © Andrea van Steensel

Marie-Jose Jongerius - FotoFestival Naarden

Palms © Marie-jose Jongerius

Chris de Bode - FotoFestival Naarden

I have a dream © Chris de Bode

Dennis Wisse - FotoFestival Naarden

ZLHC-Party © Dennis Wisse

Alex Timmermans - FotoFestival Naarden

Meals on Wheels © A. Timmermans

 

Kijk voor meer foto’s van de afgelopen 4 edities van het FotoFestival hier.