Kees Scherer Prijs 2011

Foto Kees Scherer Prijs  2011

voor het beste Nederlandse fotoboek

De Stichting FotoArchief Kees Scherer heeft in 1993 een tweejaarlijkse prijs ingesteld ter waarde van 5000 euro. De prijs is bestemd voor het beste  Nederlandse fotoboek, dat in de twee jaar voorafgaand aan het uitreiken van de prijs, is verschenen.

De winnaar van de Foto Kees Scherer Prijs wordt bekend gemaakt tijdens het FotoFestival Naarden in het Andreashuis, op 22 mei 2011. Daar worden ook de ca. 140 fotoboeken getoond, die hebben meegedongen naar de prijs. De jury van deskundigen uit de wereld van de fotografie heeft in februari drie fotoboeken genomineerd voor de prijs:

Andrea Stultiens (1974). Studeerde fotografische vormgeving aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht, en deed de masters photographic studies in Leiden. Stultiens ontving in 1998 het eerste Steenbergen Stipendium en won in 2009 de Bouw in Beeldprijs. Ze publiceerde onder andere de boeken: ‘Kerkdorp-Polderdorp’, ‘Low Land-High Hills’, ‘Komm, mein Madchen, in die Berge’, ‘Intensive Care’, ‘Pose, Ugandan Images’  Haar werk is aangekocht door het Nederlands Fotomuseum, het Limburgs Museum in Venlo en Prentenkabinet Leiden. Stultiens werkt tegenwoordig ook in Oost-Afrika en Noord-Amerika.

Henk Wildschut (1967).Studeerde fotografische vormgeving aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag. Wildschut werkt voor tijdschriften als Vrij Nederland en Volkskrant Magazine en voor ontwerp- en communicatiebureaus. Samen met fotograaf Raimond Wouda publiceerde hij de boeken: ‘Sandrien LaPaz’, over de bemanning van de Indiase tanker, die werd vastgehouden in de haven van Amsterdam. En ‘A’DAM DOCk’ over de verborgen wereld van de Amsterdamse haven. Van 2005 tot 2010 heeft hij zich verdiept in het leven van illegale immigranten in Europa. Zijn werk was te zien in onder andere Amsterdam,  Den Haag, Sydney, Sjanghai, Beijing en Lagos

Wassinklundgren is een samenwerking tussen Thijs Groot Wassink (1981) en Ruben Lundgren (1983). Zij studeerden beiden af aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht. Zij leven, werken en studeren in Londen (W) en Beijing (L).. Zij publiceerden onder andere de boeken: ‘WassinkLundgren Is Still Searching’, ‘Empty Bottles’, ‘Hans Kemna: Catalogue’, en  ‘Don’t Smile Now… Save it for Later!’. Hun projecten werden bekroond met diverse prijzen Hun werk is opgenomen in de collecties van het  Archive of Modern Conflict, London,  het Fotomuseum Winterthür, SBK Amsterdam, Martin Parr en Hans Kemna. Hun werk was onder andere te zien in Amsterdam, Rotterdam,  Shanghai, Londen, New York, Parijs en  Bilbao.

 

FOTO KEES SCHERER PRIJS 2011

JURY RAPPORT (tekst: Max van Rooy, voorzitter van de jury)

Tokyo Tokyo is de titel van het genomineerde fotoboek van het duo WassinkLundgren. Tweemaal hetzelfde woord. Zo verraadt de titel dat het boek is opgebouwd uit series van tweeluikjes waarop steeds, twee keer, bijna hetzelfde straatbeeld van Tokyo is te zien. Het ene luikje is gefotografeerd door Thijs groot Wassink het andere door Ruben Ludgren.

De willekeurige straatkiekjes – want dat zijn het – zijn gelijktijdig genomen. Laat er een paar seconden verschil tussen zitten. Twee keer dezelfde voetganger op hetzelfde moment, bijvoorbeeld lopend op een zebrapad en bellend met zijn mobiele telefoon, maar uit een iets andere hoek gefotografeerd.

Wanneer je de tweeluikjes, in een zorgvuldig gecomponeerd ritme achter elkaar afdrukt in het groot formaat boek, gebeurt er iets wonderlijks. Door de verschoven dubbelbeelden gaan de gefotografeerde mensen bewegen. Ze leven. En voor je het weet loop je als toeschouwer tussen hen in door Tokyo en kan je niet meer ophouden met kijken. Dankzij een vrij simpele fotografische trouvaille hebben WassinkLundgren een mooi, spannend boek over de stad en de bewoners van Tokyo gemaakt.

Het tweede genomineerde fotoboek geeft zich minder snel gewonnen.

‘Het Kaddu Wasswa Archief’ van Andrea Stultiens is een visuele biografie van de in 1933 in Oeganda geboren Kaddu Wasswa. Als leraar, sociaal werker, schrijver, fotograaf en fotoverzamelaar heeft Wasswa een bijzondere rol gespeeld binnen zijn eigen leefgemeenschap. Met gevoel voor grote en kleine geschiedenissen heeft hij zijn persoonlijke leven altijd in woord en beeld gedocumenteerd. Aan de hand van dit archief en aan de hand van Kaddu Wasswa zelf, wordt dit leven, in alle facetten, met liefdevol gevoel voor detail door fotografe Andrea Stultiens, gereconstrueerd.

Het resultaat is een indrukwekkend rijk boek, vol gevarieerde beelden – van documentaire fotografie tot regelrechte kunst – dat, en nu eens werkelijk met recht, uniek genoemd mag worden.

Het derde genomineerde fotoboek heet kortweg ‘Shelter’. De fotograaf is Henk Wildschut. De afgelopen vijf jaar heeft hij zich geconcentreerd op de armzalige wereld van illegale immigranten in Europa. Shelter is het verstilde resultaat van wat concentratie – dat zeldzame goed in deze voortzappende tijd – aan spirituele verbeelding vermag op te leveren.

In tegenstelling tot de vorige twee genomineerde boeken zijn er in Shelter, op enkele uit het beeld vluchtende uitzonderingen na, geen mensen te zien. Wel een paar stel blote en geschoeide voeten onder grove dekens uitstekend, of een vage lichaamsvorm bedekt door een sprei of lap die een slapend mens doet vermoeden. Maar gezichten worden in Shelter niet getoond.

Tussen 2006 en 2010 fotografeerde Wildschut de in elkaar geflanste onderkomens van de illegalen. Om te beginnen zijn het niet meer dan de uit de grote stad bekende, zwervers-slaapplaatsen bestaande uit een deken, een tas, een samengevouwen kartonnen doos, in de hoek van een station in Rome, in een Madrileens park of op Malta. De ongewenste immigranten uit Afrika, India en vooral uit Afghanistan en Pakistan zijn hier nog ‘in transit’ zoals het in modern luchthaven-jargon heet.

Straks, in het bos bij Calais, met het beloofde Engeland aan de overkant van het vervloekte water, begint voor de hunkeraars naar werk, rust en een beetje vrede het echte Shelter-bestaan. Voor Henk Wildschut staat het bosachtige terrein, ingeklemd tussen een fabriek en een buitenwijk, symbool voor de problemen rond illegale immigratie in Europa. Jarenlang was de fotograaf verslaafd aan dit gebied. Verslaafd aan de beelden die het symbool op een gevoelige, poëtische wijze zichtbaar maken. Dat zijn de hutten en tenten, de geïmproviseerde bouwsels van lappen, dekens met de prachtigste patronen in felle of aardse tonen, kleurrijke dekbedden, mottige matrassen, open geknipte, plastic vuilniszakken, donkergrijs of blauw, zwerfhout, takken, touwen en plakband.

Door de opgejaagde illegalen zijn de geheimzinnige creaties kunstig tussen de stakerige, takkenrijke bomen geconstrueerd.

Ja, het woord kunstig is gevallen. Stuk voor stuk zijn de schuilplaatsen aangrijpend mooi. Van buiten schilderachtig. Van binnen toonbeelden van de behoefte aan huiselijkheid. Ook dat is ontroerend. Keurig opgevouwen dekens, kleren opgehangen aan een tak, geen rommel, geen afval op de vloer die eigenlijk van het bos is. Alles aan kant. Onder alle omstandigheden je waardigheid behouden, lijken de interieurs te zeggen. Maar zij die het zo hebben ingericht, zijn nergens te bekennen. Zij zijn weer op de vlucht, opgejaagd door de eeuwige controle-politie.

Zo fotografeerde Wildschut het drama van de illegale immigranten rond Calais, en later bij Duinkerke, zonder enige grimmigheid, zonder direct de uitzichtloosheid te laten zien, op het eerste gezicht zonder drama. Maar als je luistert naar wat al die schilderachtige Shelters te vertellen hebben, springen de tranen van wanhoop je in de ogen. En dan besef je dat die verhalen nog lang niet afgelopen zijn.

Shelter is een hoogst actueel fotoboek, prachtig helder vormgegeven door Robin Uleman.

Daarom koos de jury unaniem voor Shelter van Henk Wildschut als winnaar van de Foto Kees Scherer Prijs 2011.

Henk Wildschut wint de Kees Scherer Prijs 2011

Een trotse Henk Wildschut - Andreashuis in Naarden